Loading...
Kamu İhale Kurumu (KİK) tarafından yayımlanan 2025 Yılı Kamu Alımları İzleme Raporu, Türkiye’deki kamu alımlarının tür, usul, idare ve bölge bazında dağılımlarını, ortalama teklif sayılarını, sözleşme bedelinin yaklaşık maliyete oranını, eşik değerin altı ve üstünde yer alan ihale bilgilerini, ilan, itirazen şikâyet, yasaklama ve Kurul kararı istatistikleri gibi bilgileri içermektedir.
2025 yılında doğrudan temin alımları hariç 150.811 ihale gerçekleştirilmiş, bunlardan 23.941'i ihale tarihinden sonra iptal edilmiştir. Sonuç bilgisi gönderilen ve 2025'te başlayan 80.720 ihale kapsamında 38.426 yüklenici ile toplam 156.490 adet sözleşme imzalanmıştır.
İmzalanan sözleşmelerin toplam parasal hacmi 2 trilyon 925 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. Doğrudan temin yoluyla yapılan alımlar da eklendiğinde kamu alımlarının toplam büyüklüğü 3,23 trilyon TL tutarına ulaşmaktadır.
Kamu Alımlarının Kapsama Göre Dağılımı:
• 4734 Sayılı Kanun Kapsamındaki İhaleler: Toplam kamu alımlarının %75,79' unu oluşturarak 2,45 trilyon TL hacme ulaşmıştır.
• İstisna Kapsamındaki Alımlar: Toplam alımların %14,77' sini oluşturarak 477 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir.
• Doğrudan Temin Alımları: Toplam alımların %9,44' ünü oluşturarak 305 milyar TL tutarındadır.
İhale Türleri Açısından Dağılım:
Kamu alımları ihale adedi bakımından en çok mal alımında yoğunlaşırken, tutar bazında ise en yüksek değere yapım işleri sahiptir.
• Yapım İşi: İhale adetlerinin %23,79'unu oluşturmasına rağmen, toplam tutarın %71,03'ünü temsil etmekte ve 1,738 trilyon TL büyüklüğe ulaşmaktadır.
• Hizmet Alımı: İhale adetlerinin %33,41'ini ve toplam tutarın %16,63'ünü kapsamakta olup 407,05 milyar TL tutarındadır.
• Mal Alımı: İhale adetlerinin %42,66'sı ile en yüksek sayısal paya sahip olmakla birlikte, toplam tutardaki payı %11,99 seviyesinde kalmış ve 293,58 milyar TL olarak gerçekleşmiştir.
• Danışmanlık Hizmeti: İhale adetlerinin %0,14'ünü ve toplam tutarın %0,35'ini oluşturarak 8,48 milyar TL hacim yakalamıştır.
İhale Usulleri ve Pazarlık Maddeleri
4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen alımlarda Kanun’un temel ilkesi olan açık ihale usulü, adet bazında %70,35, tutar bazında ise %61,98 pay almıştır.
Pazarlık usulü alımların toplam tutar içindeki payı %37,23 (911,3 milyar TL) olarak gerçekleşmiştir. Pazarlık usulü ihalelerin detayları incelendiğinde öne çıkan unsurlar şunlardır:
• 21/b Maddesi (Doğal afet, salgın, ivedilik): Adet bazında pazarlık ihalelerinin %41,29'unu oluştursa da tutar bazında pazarlık ihalelerinin %95,42'sini(869,6 milyar TL) kapsayarak kamu harcamalarında kritik bir ağırlığa sahip olmuştur.
• 21/f Maddesi (Parasal limit altı alımlar): Adet bazında %57,52 ile en sık başvurulan pazarlık bendi olmasına rağmen, tutar bazındaki payı %1,87'de kalmıştır.
2025 yılında 9.270 farklı idare ihale gerçekleştirmiştir. Harcama yapan en üst idarelerin bütçe türlerine göre dağılımı şu şekildedir:
• Merkezi Yönetim (Genel/Özel Bütçeli İdareler): 1,19 trilyon TL tutarında 85.938 sözleşmeye imza atarak toplam tutarın %40,79'unu gerçekleştirmiştir.
• BİT, KİT ve 5018 Dışı Diğer İdareler: 1,17 trilyon TL (%40,16) ile merkezi yönetime yakın bir bütçe kullanmıştır.
• Yerel Yönetimler (Belediyeler ve İl Özel İdareleri): 557,15 milyar TL (%19,05) harcama gerçekleştirmiştir.
Tablo 1.27 verileri ışığında, 2025 yılında alım gerçekleştiren kurum ve kuruluşlar arasında adet ve tutar (parasal büyüklük) bazında öne çıkan ilk 5 en üst idare aşağıda sıralanmıştır.
Adet Bazında En Çok Alım/İhale Yapan İlk 5 İdare
• 1. Belediyeler: Toplam 377.873 adet alım (Kanun kapsamında 19.502, İstisna 296, Doğrudan Temin 358.075 adet).
• 2. Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar: Toplam 246.666 adet alım (Kanun kapsamında 5.709, İstisna 115, Doğrudan Temin 240.842 adet).
• 3. Milli Eğitim Bakanlığı: Toplam 180.531 adet alım (Kanun kapsamında 7.387, İstisna 398, Doğrudan Temin 172.746 adet).
• 4. Sağlık Bakanlığı: Toplam 178.580 adet alım (Kanun kapsamında 7.942, İstisna 34, Doğrudan Temin 170.604 adet).
• 5. Yükseköğretim Kurumları: Toplam 155.701 adet alım (Kanun kapsamında 4.255, İstisna 167, Doğrudan Temin 151.279 adet).
• 1. Belediyeler: 610,59 milyar TL (Toplam alımlar içindeki payı %18,90).
• 2. Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar: 438,16 milyar TL (Toplam alımlar içindeki payı %13,56).
• 3. KİT'ler (Kamu İktisadi Teşebbüsleri): 386,75 milyar TL (Toplam alımlar içindeki payı %11,97).
• 4. Sağlık Bakanlığı: 210,78 milyar TL (Toplam alımlar içindeki payı %6,53).
• 5. Milli Savunma Bakanlığı: 191,65 milyar TL (Toplam alımlar içindeki payı %5,93).
Yabancılara Açık İhaleler ve Yerli Malı Avantajı Uygulamaları
Yaklaşık maliyeti eşik değerin üstündeki 8.283 ihalenin tamamı mevzuat gereği yabancı isteklilerin katılımına açık olarak gerçekleştirilmiştir. Eşik değerin altındaki 7.165 ihale de idareler tarafından yabancı katılımına açılmıştır.
• Yabancılara Açık Toplam İhale Tutarı: 1,96 trilyon TL
• Fiyat Avantajı Belirtilen İhale Sayısı: 6.762 adet (%43,77)
• Fiyat Avantajı Belirtilen İhale Tutarı: 1,12 trilyon TL (%57,14)
• Fiyat Avantajı Oranı: Yerli malı/istekli lehine fiyat avantajı öngörülen ihalelerin %95,74'ünde %15 oranında azami fiyat avantajı uygulanacağı ihale dokümanına yazılmıştır.
Yabancı Yüklenicilerin İmzaladığı Sözleşmeler
Rapor verilerine göre, yabancı firmaların Türkiye kamu alımları pazarından aldığı pay son derece sınırlıdır.
• Yerli Yükleniciler (T.C.): 38.283 yüklenici, 2,89 trilyon TL tutarında 156.332 sözleşme üstlenmiştir. Pazardan alınan tutar payı %99,13 seviyesindedir.
• Yabancı Yükleniciler (AB, ABD ve Diğer): Toplam 143 yabancı yüklenici (70 AB, 9 ABD, 64 Diğer ülkeler), toplam 158 adet sözleşme imzalamıştır. Yabancı yüklenicilerin sözleşme tutarı toplam 25,37 milyar TL olup toplam pazar içindeki oranı %0,87'dir.
• Yüklenici Başına Ortalama Sözleşme: Yerli yüklenicilerde firma başına ortalama 4,08 adet sözleşme düşerken, yabancı yüklenicilerde bu oran firma başına 1,10 sözleşme olarak gerçekleşmiştir.
• Rekabet Oranı (Sözleşme Bedeli / Yaklaşık Maliyet): Toplam ihalelerde sözleşme bedellerinin yaklaşık maliyete oranı %81,24 olmuştur. Bu oran rekabetin yüksek olduğu açık ihale usulünde %78,24 seviyesine düşerken; pazarlık usulünde %86,64, belli istekliler arasında ihale usulünde ise %86,97 olarak gerçekleşmiştir.
• Uyuşmazlık ve Yasaklama Kararları: 2025 yılı içerisinde Kamu İhale Kurumu'na 2.929 itirazen şikayet başvurusu yapılmış ve 2.934 uyuşmazlık kararı verilmiştir. Yıl sonu itibarıyla sistemde 7.815 aktif yasaklama kararı bulunmaktadır.