Loading...
Aşırı düşük teklif açıklamasının reddi, teklif fiyatının yalnızca düşük bulunmasına değil, isteklinin idarece sorgulanan önemli teklif bileşenlerini mevzuata uygun biçimde açıklayamamasına dayanmalıdır. Bu nedenle ret sebepleri esas olarak açıklamanın kapsamı, kullanılan tevsik yöntemi ve açıklanan maliyetlerin ihale dokümanıyla uyumu üzerinden ortaya çıkmaktadır.
Uygulamada teklifin reddine yol açabilecek başlıca durumlar şunlardır:
• Süresi içerisinde açıklama sunulmaması:İsteklinin idarece verilen süre içinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmaması hâlinde teklifinin reddedilmesi zorunludur. Açıklama sunulması için isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere uygun süre verilmesi gerekir.
• Önemli teklif bileşenlerinden birinin açıklanmaması: İdarenin açıklama isteme yazısında açıkça önemli teklif bileşeni olarak belirlediği bir giderin hiç açıklanmaması veya maliyet hesabında dikkate alınmaması teklifin reddine neden olabilir. Buna karşılık sorgulama yazısında yer almayan bir giderin açıklanmamış olması ret gerekçesi yapılamaz.
• Açıklamanın ihale dokümanındaki teknik şartları karşılamaması: Açıklamaya esas alınan araç, ekipman, personel veya hizmetin teknik şartnamede öngörülen özelliklerle uyumlu olması gerekir. Farklı kapasite, model, nitelik veya çalışma süresine sahip bir unsur üzerinden maliyet oluşturulması açıklamayı geçersiz hâle getirebilir.
• Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin Tebliğ’e uygun olmaması: Fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösteren kişiden alınmaması, dayanak maliyet veya satış tutarı tespit tutanağının bulunmaması, tutanağın yanlış döneme ilişkin olması, gerekli meslek mensubu beyanının bulunmaması veya fiyatın Tebliğ’deki maliyet ve satış sınırlarını karşılamaması açıklamanın reddine yol açabilir.
• Fiyat teklifinin dayanağındaki ticari verilerin açıklanan mal veya hizmetle uyumsuz olması: Satış tutarı tespit tutanağındaki faturaların başka bir ürün veya hizmete ilişkin olması ya da açıklanan unsurun özelliklerini karşılamaması hâlinde, şeklen düzenlenmiş bir tutanak bulunması tek başına yeterli değildir.
• Asgari işçilik maliyetinin karşılanmaması: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklifin, sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetini karşılaması gerekir. İşçilik maliyetinin eksik hesaplanması veya zorunlu unsurların maliyete dahil edilmemesi teklifin reddine yol açabilir.
• Akaryakıt miktarı veya birim fiyatının mevzuata uygun açıklanmaması: Hem tüketim hesabının aracın teknik verileri ve çalışma mesafesiyle uyumlu olması hem de kullanılan birim fiyatın Tebliğ’de belirlenen alt sınırı karşılaması gerekir.
• Sigorta giderlerinin usulüne uygun tevsik edilmemesi: Sigorta teklifinin ihale konusu araç veya riskleri kapsamaması, işin süresinin tamamını karşılamaması veya acenteden alınan tekliflerde gerekli sigorta şirketi teyidinin bulunmaması açıklamanın reddine neden olabilir.
• Maliyet miktarlarının eksik veya gerçeğe aykırı hesaplanması: Araç sayısı, çalışılacak gün veya kilometre, bakım sayısı, lastik adedi, personel çalışma süresi gibi miktarların ihale dokümanında öngörülenden düşük alınması suretiyle maliyetin yapay biçimde azaltılması kabul edilemez.
• Birden fazla yıla yayılan zorunlu giderlerin eksik hesaplanması: MTV, muayene, sigorta ve benzeri giderlerin yalnızca ilk yıl tutarları dikkate alınarak tüm sözleşme süresi için açıklama yapılması, Tebliğ’deki güncelleme kurallarının uygulanması gereken hâllerde açıklamanın yetersiz görülmesine yol açabilir.
Aşırı düşük teklif açıklamalarında karşılaşılan her eksikliğin doğrudan ret sonucunu doğurduğunu kabul etmek doğru değildir. Öncelikle tespit edilen hususun, idare tarafından açıklanması istenilen önemli teklif bileşeniyle ilgili olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Özellikle aşağıdaki hususlar tek başına teklifin reddedilmesine gerekçe oluşturamaz:
• Açıklama isteme yazısında yer almayan bir giderin açıklanmaması.
• İdarenin sonradan geliştirdiği yeni bir kriterin karşılanmaması.
• Tebliğ’de zorunlu tutulmayan bir belgenin sunulmaması.
Aşırı düşük teklif açıklamasında temel mesele, idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlenen unsurlar bakımından teklif fiyatıyla işin yapılabilirliğinin ortaya konulmasıdır. İsteklinin açıklama talebinde belirtilmeyen başka ölçütler üzerinden sonradan değerlendirmeye tabi tutulması öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırıdır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesinde benimsenen yaklaşım gereğince, Tebliğ’de öngörülen yöntemler kullanılarak mevzuata uygun biçimde açıklanan bir teklifin yalnızca fiyatın olağan dışı derecede düşük olduğu, ticari açıdan mantıklı görünmediği veya “hayatın olağan akışına aykırı” olduğu gerekçeleriyle reddedilmesi mümkün değildir.
Dolayısıyla ihale komisyonunun görevi, isteklinin teklif fiyatını kendi ticari kanaatine göre yeniden belirlemek değil; açıklamanın mevzuatta öngörülen objektif kriterleri karşılayıp karşılamadığını incelemektir.
Aşırı düşük teklif açıklamasının reddi bakımından belirleyici olan husus, açıklama isteme yazısında belirlenen yükümlülük ile isteklinin sunduğu açıklama arasındaki uyumdur. İsteklinin sorgulanan maliyet bileşenlerini eksiksiz biçimde açıklaması, kullanılan fiyat ve miktarların ihale dokümanına uygun olması ve bunların Tebliğ’de kabul edilen belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.
Buna karşılık açıklama isteme yazısının kapsamını aşan bir denetim yapılması, istekliden sonradan yeni belgeler veya maliyet unsurları talep edilmesi ya da mevzuata uygun bir açıklamanın subjektif ekonomik değerlendirmelerle reddedilmesi aşırı düşük teklif sisteminin hukuki niteliğiyle bağdaşmamaktadır. Bu bakımdan ret işleminin hukuka uygunluğu, yalnızca isteklinin sunduğu belgelere değil, idarenin sorgulama işleminin başından itibaren mevzuata uygun şekilde yürütülmüş olmasına da bağlıdır.